naglowek

biografia
OKRES GΜGOWSKI
***
OKRES KRAKOWSKI

Akademia Krakowska
POWSTANIE AKADEMII KRAKOWSKIEJ
***
SCHOLASTYKA
I SPOS笅 NAUCZANIA NA UNIWERSYTETACH 吐EDNIOWIECZNYCH

dzia豉lno嗆 naukowa
ASTRONOMIA
I ASTROLOGIA

***
GEOGRAFIA
I "MEDYCYNA"

***
LOGIKA I FILOZOFIA

Komentarz do metafizyki
ZNACZENIE EDYCJI TEKSTU - RYSZARD TATARZY垶KI
***
COMMENTARIUS IN "METAPHYSICAM" ARISTOTELIS -
SPIS TRE列I

dodatki
INDEKS
WA烤IEJSZYCH
DZIE
GΜGOWCZYKA
WG HIERONIMA
SZCZEG茛Y

***
INDEKS
WA烤IEJSZYCH
DZIE
GΜGOWCZYKA
WG
FELIKSA
BENTKOWSKIEGO
(1814)

***
FRAGMENT
Z KRONIKI
DΣGOSZA
DOTYCZ。Y
POWOxNIA
UCZELNI
W KRAKOWIE

***
JAK SZUKA JANA
Z GΜGOWA W
INTERNECIE
I
BIBLIOGRAFIACH

***
LEONARD
COX
MOWA POCHWALNA
[...]
NA CZE汎
PRZESxWNEJ
AKADEMII
KRAKOWSKIEJ
(1518)

***
BIBLIOGRAFIA
DO BADA
NAD
JANEM
Z GΜGOWA

***
LITERATURA
CYTOWANA
I
WYKORZYSTANA
PRZY
TWORZENIU
STRONY

linki

LICZNIK ODWIEDZIN

STRONA G紟NA

KONTAKT:
Micha Urbanowski
urbanowski.michal@wp.pl

OKRES GΜGOWSKI

O pierwszym okresie 篡cia G這gowczyka wiadomo bardzo niewiele, st康 oprze si musz w du瞠j mierze na poszlakach, nie roszcz帷 sobie pretensji do twierdzenia, 瞠 przedstawiam ca趾owit prawd historyczn.


Nie wiemy kiedy dok豉dnie urodzi si Jan z G這gowa, na ten temat nie zachowa造 si 瘸dne 廝鏚豉. O roku jego urodzenia mo瞠my wnioskowa jedynie po鈔ednio (a wi璚 zawodnie) z daty wpisania G這gowczyka w poczet student闚 Akademii Krakowskiej (rok 1462). Na tej podstawie przyjmuje si, 瞠 G這gowczyk urodzi si w roku 1445.

Nie wiemy te wiele o rodzinie, z jakiej pochodzi astronom. Nazwisko "Schelling" (Johannes Schelynk de Glogovia1) sugeruje niemieckie korzenie. Nazwiska "Schelling" jednak G這gowczyk nie u篡wa, ca貫 篡cie sp璠zi w Krakowie a z jego tw鏎czo軼i i 篡ciorysu wynika, 瞠 czu si raczej Polakiem.

Rodzina G這gowczyka najprawdopodobniej by豉 zamo積a. Zamo積a chocia瘺y na tyle, 瞠 mog豉 utrzyma syna na studiach w Krakowie, co w owych czasach by這 dosy kosztowne. Ponadto, kiedy Jan z G這gowa by ju profesorem Akademii Krakowskiej wybudowa dla student闚 burs a to nie by這by mo磧iwe do sfinansowania z 闚czesnych dochod闚 profesorskich.
Panorama G這gowa
Panorama 鈔edniowiecznego G這gowa

W czasach m這do軼i astronoma G這g闚 by bardzo wa積ym miastem. Straci co prawda na znaczeniu w por闚naniu z czasami 鈍ietno軼i Ksi瘰twa G這gowskiego, ale wci捫 by istotnym punktem handlowym i miastem por闚nywalnym pod wzgl璠em liczby mieszka鎍闚 z Wroc豉wiem. Z naszej perspektywy najwa積iejsza jest jednak nie sytuacja geopolityczna G這gowa ale to, jakie mo磧iwo軼i kszta販enia i dost瘼 do ksi捫ek mog這 zaoferowa miasto m這demu G這gowczykowi, a w tym wzgl璠zie G這g闚 oferowa jak na owe czasy ca趾iem sporo. W mie軼ie istnia造 trzy szko造: kolegiacka, parafialna (przy ko軼iele 鈍. Miko豉ja) oraz dominika雟ka. Najwy窺zy poziom mia豉 szko豉 kolegiacka i w niej prawdopodobnie uczy si G這gowczyk - inne szko造 nie by造by w stanie przygotowa go do studi闚.


"W Polsce pierwsze szko造 katedralne powsta造 na prze這mie XI i XII stulecia. Przekazy 廝鏚這we informuj o szkole przy katedrze gnie幡ie雟kiej (ok. 1080), szko豉ch katedralnych w Krakowie, Poznaniu, Wroc豉wiu, P這cku i W這c豉wku. Liczba szk馧 wzros豉, kiedy przy ko軼io豉ch skupiaj帷ych grono kanonik闚 zacz皻o fundowa szko造 kolegiackie. W pocz徠kach XIII w. takie ogniska o鈍iaty i nauki utworzono m.in. w Sandomirzu, Wi郵icy, 璚zycy, Opatowie, G這gowie, Legnicy, Nysie, Brzegu.
Poziom i program szk馧 katedralnych i kolegiackich by r騜ny, w jednych uczono tylko czytania, pisania i 酥iewu ko軼ielnego, w innych - opanowania nauk obj皻ych przez trivium (gramatyka, retoryka, dialektyka) oraz quadrivium (arytmetyka, geometria, astronomia, muzyka). Zakres przekazywanej wiedzy zale瘸 od liczby nauczycieli oraz od zdolno軼i i umiej皻no軼i scholastyka odpowiedzialnego za dob鏎 nauczycieli, za tok i poziom nauczania."2

Szko豉 G這gowska na tle innych polskich szk馧 kolegiackich mia豉 wysoki poziom nauczania i - co mo瞠 jeszcze wa積iejsze - nie幢e wyposa穎n bibliotek3.

Z G這gowa m鏬 wi璚 astronom wynie嗆 solidnie ugruntowan wiedz na poziomie podstawowym. Nie tylko zreszt on, skoro w XV w. studiowa這 w Krakowie 120 g這gowian.

 
Wsr鏚 kilkutysi璚znej rzeszy scholar闚 ze 奸御ka, jacy przewin瘭i si przez krakowsk wszechnic w XV w., by豉 spora grupa g這gowian oraz m這dzie篡 z miast terenu ksi瘰twa g這gowskiego. W latach 1433 - 1510 zapisa這 si w Krakowie 120 scholar闚 z G這gowa oraz 30 z Ko簑chowa, 20 z 畝gania, 15 ze Szprotawy i 12 z Zielonej G鏎y. By豉 wi璚 w Krakowie ka盥ego niemal roku spora kolonia scholar闚 z ksi瘰twa g這gowskiego. By這 te w tych latach i w鈔鏚 magistr闚 i baka豉rzy na uniwersytecie sporo rodowitych g這gowian.
Ju w 1407 r. widzimy w鈔鏚 krakowskich profesor闚 g這gowianina Miko豉ja z G這gowa, kt鏎y zdobywszy wykszta販enie na uniwersytecie w Pradze, przeni鏀 si, podobnie zreszt jak wielu innych 奸您ak闚, do niedawno odnowionej wszechnicy jagiello雟kiej.4

G紑A STRONY * DALEJ >>


[1] Tak jest wpisany G這gowczyk w Album studiosorum Universitatis Cracoviensis.

[2] Z. Skuba豉-Tokarska, Organizacja nauki w Polsce [w:] Zarys dziej闚 nauk przyrodniczych w Polsce, red. K. Ma郵ankiewicz, Warszawa 1983, s. 40.

[3] Mo積a si o tym przekona si璕aj帷 do pracy doktorskiej Aleksandra Walkowiaka pt. Biblioteka kolegiacka w G這gowie w okresie 鈔edniowiecza, kt鏎a dost瘼na jest w zbiorach Towarzystwa Ziemi G這gowskiej.

[4] H. Szczeg馧a, Jan G這gowczyk, Katowice 1967, s.13.