naglowek

biografia
OKRES GΜGOWSKI
***
OKRES KRAKOWSKI

Akademia Krakowska
POWSTANIE AKADEMII KRAKOWSKIEJ
***
SCHOLASTYKA
I SPOS笅 NAUCZANIA NA UNIWERSYTETACH 吐EDNIOWIECZNYCH

dzia豉lno嗆 naukowa
ASTRONOMIA
I ASTROLOGIA

***
GEOGRAFIA
I "MEDYCYNA"

***
LOGIKA I FILOZOFIA

Komentarz do metafizyki
ZNACZENIE EDYCJI TEKSTU - RYSZARD TATARZY垶KI
***
COMMENTARIUS IN "METAPHYSICAM" ARISTOTELIS -
SPIS TRE列I

dodatki
INDEKS
WA烤IEJSZYCH
DZIE
GΜGOWCZYKA
WG HIERONIMA
SZCZEG茛Y

***
INDEKS
WA烤IEJSZYCH
DZIE
GΜGOWCZYKA
WG
FELIKSA
BENTKOWSKIEGO
(1814)

***
FRAGMENT
Z KRONIKI
DΣGOSZA
DOTYCZ。Y
POWOxNIA
UCZELNI
W KRAKOWIE

***
JAK SZUKA JANA
Z GΜGOWA W
INTERNECIE
I
BIBLIOGRAFIACH

***
LEONARD
COX
MOWA POCHWALNA
[...]
NA CZE汎
PRZESxWNEJ
AKADEMII
KRAKOWSKIEJ
(1518)

***
BIBLIOGRAFIA
DO BADA
NAD
JANEM
Z GΜGOWA

***
LITERATURA
CYTOWANA
I
WYKORZYSTANA
PRZY
TWORZENIU
STRONY

linki

LICZNIK ODWIEDZIN

STRONA G紟NA

KONTAKT:
Micha Urbanowski
urbanowski.michal@wp.pl
© AD 2003

JANA Z GΜGOWA KOMENTARZ DO METAFIZYKI
ZNACZENIE EDYCJI TEKSTU - RYSZARD TATARZY垶KI1

"Pisma Jana z G這gowa, jednego z najwybitniejszych mistrz闚 Akademii Krakowskiej drugiej po這wy XV wieku, prezentuj nam pogl康y i zainteresowania epoki. Najwa積iejsz dziedzin, w kt鏎ej ujawniaj si podstawowe i pierwsze zasady rzeczywisto軼i oraz rozumienia bytu jest sfera metafizyki, czyli filozofii bytu.

Z wielu bardzo licznych dzie Jana z G這gowa2 komentarz do "Metafizyki" Arystotelesa stanowi jeden ze znaczniejszych tekst闚 filozoficznych zachowanych w r瘯opisach, kt鏎y nie by dot康 publikowany3 w odr騜nieniu od innych traktat闚 , kt鏎ych wi瘯szo軼 zosta豉 wydana drukiem jeszcze za jego 篡cia, b康 nied逝go po jego 鄉ierci. Na komentarz ten zwr鏂i pierwszy uwag K. Michalski w swej rozprawce "Tomizm w Polsce na prze這nie XV i XVI wieku"4. Drugi r瘯opis we Wroc豉wiu odnalaz M. Grabmann. Cenne informacje bibliologiczne oraz dane na temat charakteru dzie豉 podane s u Birkenmajera w jego "Stomata Copernicana". Na uwag zas逝guj przeprowadzone tam wywody i por闚nania dzie Kopernika z Komentarzem do "Metafizyki", kt鏎e wskazuj, 瞠 tre嗆 tego komentarza znana by豉 M. Kopernikowi podczas jego studi闚 krakowskich. Pewne przes豉nki heliocentryzmu zawarte w rozwa瘸niach o tym, 瞠 S這鎍e, jako "najgodniejsza" z planet, rz康zi ich ruchami mog造 stanowi jedno ze 廝鏚e inspiracji przysz貫j doktryny Kopernika5. Kwestie Jana z G這gowa do "Metafizyki", w odr騜nieniu od jego drugiego komentarza do tego dzia豉 Arystotelesa powsta貫go w roku 1501 w formie ekspozycji marginalnej i interlinearnej6, nie s materia貫m do wyk豉d闚, lecz wynikiem 獞icze, czyli dysput sobotnich prowadzonych przez Jana z G這gowa7. "Nie mamy 瘸dnej bezpo鈔edniej wskaz闚ki co do tego, kiedy Jan z G這gowa prowadzi zaj璚ia z metafizyki na podstawie tych kwestii. Na pewno po roku 1467, kiedy to zosta magistrem, a zapewne przed 1487 (jest to data od kt鏎ej zachowa造 si zapiski dzieka雟kie w "Ksi璠ze pilno軼i", kt鏎a nie wymienia zaj耩 Jana z G這gowa z "Metafizyki"). Wiemy te, 瞠 Jan z G這gowa czerpie w swym komentarzu z kwestii do "Metafizyki" w這skiego filozofa Gabriela Zerbi. Dzie這 to zosta這 wydrukowane w roku 1482. Je郵i przyj望, 瞠 Jan z G這gowa korzysta z kt鏎ego z inkunabu堯w tego dzia豉 zachowanych w Krakowie, to nale瘸這by okres powstania komentarza G這gowczyka zacie郾i do lat 1482 - 14878. Analiz pogl康闚 filozoficznych Jana z G這gowa w oparciu o fragmenty wydawanego tekstu podaje po raz pierwszy p. Z.W這dek9. Znaczenie tego tekstu dla formacji przysz貫go astronoma jak i ca貫j filozoficznej Szko造 Krakowskiej trudno przeceni.

Komentarz Jana z G這gowa do "Metafizyki" zachowa si w dw鏂h odpisach. Pierwszy z istniej帷ych znajduje si w r瘯opisie Biblioteki Uniwersyteckiej we Wroc豉wiu o sygnaturze IV Q 14, f. 6r - 12810. Drugi odpis jest w r瘯opisie Biblioteki Jagiello雟kiej o sygnaturze 2453, f. 2r - 152r11.

<< WSTECZ * G紑A STRONY * DALEJ >>


[1] wyd. R. Tatarzy雟ki, Jana z G這gowa Komentarz do metafizyki, Warszawa 1984, s. 10., Z powy窺zego pochodzi ca這嗆 tekstu oraz przypis闚.
[2] Katalog dzie Jana z G這gowa zobacz: W. Se鎥o "Wst瘼 do studium nad Janem z G這gowa", "Mat.Stud.Zak.Hist.Filoz.Star.字edn." 1: 1961, cz.2, 3:1964.
[3] Wyj徠ek stanowi dwie kwestie w t逝maczeniu T.W這darczyka zamieszczone w "Filozofia i my郵 spo貫czna w XIII - XV wieku", wybra, pracowa J.Doma雟ki, s. 383-408.
[4] SPAU, t.XXI (1916), nr 2, s. 6-11.
[5] "Stomata Copernicana", Krak闚 1924, s. 121-126; "Filozofia i my郵 spo貫czna XIII - XV wieku", s. 382.
[6] Ekspozycja Jana z G這gowa mie軼i si w rkps BJ 2090, f. 2r - 281r. Por. Markowski M., W這dek Z., "Repertorium commentariorum medii aevi in Aristotelem Latinorum quae in Bibliotheca Iagellonica Cracoviae asservantur", Wroc豉w 1974, s. 109-110; Fr. Wilczek, Odpis r瘯opisu BJ 2090, Arch. IFiS PAN.
[7] W. Se鎥o, "Wst瘼 do studium..." cz. I, s. 43.
[8] Z. W這dek, "Filozofia bytu" w: "Dzieje filozofii 鈔edniowiecznej w Polsce" pod red. Z. Kuksewicza, t. III, s. 28, przypis 54.
[9] Z. W這dek, op. cit., oraz "Problem doskona這軼i formy i bytu z這穎nego" w "Studia z teorii poznania i filozofii warto軼i", praca zbiorowa pod red. W.Str騜ewskiego. Wroc豉w - Warszawa - Krak闚 - Gda雟k 1978.
[10] Z. Kuksewicz, Opis r瘯opisu BUWr. IV Q 14 w: "Mediaevalia Philosophica Polonorum", IV, Warszawa 1959. Odpis ten powsta zapewne w Krakowie oko這 1490 r., kopist by Blasius de Transsilvania (bak. Uniw. Krak. w r. 1489, liber prom. s. 106).
[11] R瘯opis by w豉sno軼i Micha豉 z Wroc豉wia. Opis r瘯opisu BJ 2453 spporz康zi豉 Fr. Wilczek, Arch. IFiS PAN. Por. M. Markowski, Z. W這darek, "Reportorium", s. 122-123.